|
|
| HET ONTSTAAN VAN HET LAUWERSMEERGEBIED |
Afsluiting
De eerste serieuze plannen over de afsluiting dateren uit 1849.
Het grootste probleem van dit plan, net als van nieuwere plannen, was het verschil van 30 cm in het afwateringspeil
tussen Friesland en Groningen.
Door dit probleem en de immense kosten werden deze plannen niet uitgevoerd.
In de jaren dertig was de Nederlandse Staat begonnen met
landaanwinningwerkzaamheden, om zo meer banen te scheppen.
Voor de Lauwerszee werd een commissie ingesteld die moest gaan onderzoeken of, en zo ja hoe, de Lauwerszee het best
kon worden afgesloten.
De commissie kwam met verschillende plannen, maar die verdwenen uiteindelijk allemaal in de la.
De stormvloed van 1953 en de kerstvloed van 1954 bliezen de plannenmakerij nieuw leven in.
Men vond nu, in tegenstelling tot vroegere plannen, dat de veiligheid verhoogd moest worden en dat daarom de lengte van
de kust zo kort mogelijk gemaakt moest worden.
Want dan was de kans op een nieuwe dijkdoorbraak immers het kleinst.
Met de komst van de nieuwe Deltawet in 1958 werd onder meer besloten dat de dijken in het noorden van Nederland
versterkt moesten worden.
Wat betreft het Lauwerszee gebied had Rijkswaterstaat de keuze uit twee mogelijkheden; een 13 km lange afsluitdijk
aanleggen of de bestaande 32 km dijk rond de Lauwerszee opknappen en op Deltahoogte brengen.
Na studie bleek dat de afsluiting van de Lauwerszee een betere afwatering en landwinst tot gevolg zouden hebben,
maar dat deze oplossing ook het duurst was.
De regering koos daarom voor de goedkopere tweede mogelijkheid; het opknappen en verhogen van de bestaande dijken.
Tegen dit besluit kwam veel verzet van de bevolking uit de omgeving, vooral van de Friezen.
Het actiecomité‚
"Lauwerszee" verzamelde 135.000 handtekeningen van mensen die juist voor de afsluiting van de Lauwerszee waren
("De Lauwerszee moet dicht!").
In Leeuwarden werd een massale bijeenkomst gehouden om duidelijk te maken dat men het niet eens was met de plannen van de regering.
Uiteindelijk ging de regering overstag.
Voor de plaats van de dijk haalde men een oud plan uit 1902 uit de kast, dat op enkele punten werd veranderd.
Omdat sluizen goedkoper waren dan een gemaal werd hiervoor gekozen.
Het waterpeil tenslotte werd vastgesteld op 83 cm onder NAP voor in de winter en op 93 cm onder NAP voor in de zomer.
In 1960 start het gigantische project.
De uitwateringssluizen zijn eigenlijk niet meer dan 12 grote betonnen kokers onder de dijk door, waardoor het water
uit het Lauwersmeer met laagwater in de Waddenzee kan stromen.
Elke koker is 10 meter breed, zodat de totale doorstroom- breedte 120 meter is.
Als de sluizen openstaan ontstaat er een kolk van ongeveer 65 meter lang en 9 meter breed.
De afwateringssluis en de schutsluis, voor het naar binnen en buiten laten van schepen, werden allebei voltooid in 1967.
de dijken waren medio 1970 gereed.
Er is een afsluitdijk van 13 km voor nodig, een spuisluis en een schutsluis.
Zoutkamp verliest hierdoor haar hart en ziel doordat de haven niet langer gebruikt kan worden voor de grote visserij
en gedwongen wordt naar Lauwersoog te verhuizen. Zij hadden de vlag half stok toen Koningin Juliana het dorp bezocht op 23 mei 1969.
De Lauwerszee wordt Lauwersmeer
Met het neerlaten van de kleppen in de caissons op 25 mei 1969 kwam een einde aan een periode van ongeveer 1000 jaar,
waarin de Lauwerszee een onderdeel vormde van de Waddenzee.
Voor het eerst hadden eb en vloed geen invloed meer.
Na de afsluiting zag het Lauwersmeer eruit als een stuk van de Waddenzee bij eb.
Een uitgestrekte zand- en slikvlakte (ongeveer 9000 hectare) met bochtige geulen en prielen.
Het meerwater en het grondwater waren in het begin zout.
Het Lauwersmeer werd gebruikt als boezemmeer.
Zowel Friesland als Groningen lozen hun regenwater gedeeltelijk op het meer.
Als het tij gunstig is gaat de sluis bij Lauwersoog open om het teveel aan water naar de Waddenzee te laten stromen.
Door dit "doorspoelen" was het water van het Lauwersmeer na een aantal maanden al zoet.
Er ontstond een unieke situatie; het water was zoet en was omgeven door land dat nog zout was.
(Het duurt namelijk veel langer voordat de regen al het zout uit de bodem heeft weggespoeld.)
Inrichtingsplannen
Door het indammen van de Lauwerszee ontstond een gebied van ruim 9100 hectare, waarvan ongeveer 2000 hectare wateroppervlak.
Wat moest er met dit nieuwe gebied gedaan worden? Hoe moest het worden ingericht?
Om antwoord te kunnen geven op deze vragen werden diverse plannen ontwikkeld.
Staatsbosbeheer kwam met een plan om de bestaande geulen te laten voor wat ze waren en hier en daar wat bos aan te planten.
De natuur moest het verder zelf doen.
Men dacht met name aan pleisterplaatsen en aan voedsel- en broedgebieden voor vogels.
De gronden langs de oude zeedijken bleken zeer vruchtbaar en geschikt voor de landbouw.
Bij Defensie was inmiddels een tekort aan oefenterreinen ontstaan waardoor er interesse ontstond voor het nieuwe Lauwersmeergebied.
Ook de provinciale besturen van Groningen en Friesland stelden een plan op. Daarin lag de nadruk op recreatie.
Intensief overleg tussen alle groepen leidde uiteindelijk tot een compromisplan.
De inrichting werd vastgelegd in zogenaamde streekplannen.
Er was alleen nog onenigheid over de aanleg van een militair terrein en de plek waar de weg van Groningen naar Lauwersoog zou moeten komen.
Maar dit is uiteindelijk ook opgelost.
Het militair oefenterrein Marnewaard kwam er in 1987 en de nieuwe (Marne)weg naar Lauwersoog is geopend in 1990.
Inrichting
Na het dichten van het sluitgat kon men met de inrichting van het gebied beginnen.
Om verstuiving van de nieuwe zandgronden tegen te gaan werden op de hogere zandgronden schermen geplaatst.
Nadat de bodem voldoende ontzilt was werd deze ingezaaid met een mengsel van Engels raaigras, roodzwenkgras, wintergerst en rogge.
De planten gaven beschutting tegen de wind en de wortels konden het zand goed vasthouden.
De werkhaven op het voormalige werkeiland Lauwersoog werd omgebouwd tot visserijhaven en veerhaven (voor het veer naar Schiermonnikoog).
De activiteiten in de haven oefenden ook aantrekkingskracht uit op met de scheepvaart en visserij verbonden bedrijven.
Vlak bij de haven werd de woonkern Lauwersoog (14 huizen) gesticht.
In het gebied werd ruim 350 hectare bos aangeplant.
Door deze bossen werden diverse wandel- en fietspaden aangelegd.
Aan de noordkant van het Nieuwe Robbengat werden stranden aangelegd met een capaciteit van ongeveer 7000 bezoekers.
Verder kwamen er een camping (Lauwersoog) en een recreatiewoningenterrein (Robbenoord) en onlangs nog een
vakantiebungalow park (Suyderoogh).
In 1987 werd het Militaire oefenterrein Marnewaard in gebruik genomen.
[bron:Wikipedia]
[the sattelite image is in the public domain because it is a screenshot from NASA's globe software World Wind using Blue Marble,
Landsat or USGS layer, all of which are in public domain.]
|
|
|